Rose: Ongelukkig Geslacht

De reviews op Letterboxd liegen er niet om: “my favourite genre is Sandra Hüller on trial”. Hüller vertolkt het personage Rose in de gelijknamige en meest recente film van de Oostenrijkse cineast Markus Schleinzer. Ze heeft zich ooit als man vermomd om naar het front van de Dertigjarige Oorlog — eerste helft 17de eeuw — te trekken, en nu meldt ze zich als heer met erfenisdocumenten in een dorp om er zich te settelen. Er is enig argwaan, maar de heer wint haar plek in de kleine gemeenschap en trouwt zelfs om meer land te kunnen bewerken. Na het huwelijk wordt het echter steeds moeilijker te verbergen dat er niets tussen de benen van de heer bengelt. En het is maar de vraag hoe het dorp zou reageren mocht het ooit uitkomen, ook al verwezenlijkt de bedriegster mee mooie dingen, betaalt ze goed, knapt ze de dingen op en zorgt ze voor vooruitgang.

Rose is een eenvoudig maar om vele redenen treurig verhaal dat in een strak vormelijk jasje is gegoten. De film onderscheidt zich van alles wat in de bioscoop draait door haar krachtig uitgewerke stijl. De openingcredits lijken de voorpagina van een wetenschappelijk werk te sieren. Het belooft serieus te worden. De camera bevestigt roerloos, en alle kleur meldt zich afwezig. Het zou in andere gevallen als eenvoudige truc gelden, maar Schleinzer laat in kleine ingrepen zien dat niets toevallig is. Geen grijze kippen bijvoorbeeld, maar witte met zwarte stippen. De camera mag dan wel stilstaan, de scènes vullen het beeld in klassieke diagonalen of in de voortdurende afwisseling tussen actie op de voor- of achtergrond. Het ene moment verbergt de camera zich in de struiken en toont een huis in opbouw van kop tot teen, het volgende moment kleeft de camera op de zingende lippen van de uitgehuwelijkte boerendochter.

Schleinzer houdt van een goede montage en vertrouwt erop dat de beelden spreken. Godzijdank geen ongemakkelijke, informatieve dialogen of slepende ondertitels, in plaats daarvan gidst een zachte vertelstem door weer, wind en woud. De shots duren zolang ze duren moeten, soms erg kort en soms erg lang. Ze zijn contrastrijk: een mooie lamp brandt in een donkere nacht of een overdadig glitterend hoofddeksel rust op de eenvoudige, donkere haartooi van diezelfde zingende bruid.

Op de klankband zingen ook andere vrouwen in nauwe harmonieën. De muziek is zacht en pianoloos. Melancholisch maar zonder doodsdrift. De hele film lang blijft een geloof bestaan in enig toekomstig begrip, in verandering. Dat geloof staat vooral te lezen op het gezicht van de dochter (Caro Braun) die zonder het te weten een vrouw trouwde. Wat een ontdekking is de jonge Braun met haar sterke gelaatstrekken, bijzondere bewegingen en heerlijke stem. Zonder al te veel te doen, verdiept ze niet alleen haar eigen rol maar ook het personage van Rose. De twee dragen de film in scènes met zo ontzettend weinig woorden.

Niet zelden lijken scènes eenvoudigweg toegevoegd omdat de regisseur beeldende ideeën had. Ze vervullen geen rol in de plotontwikkeling of maken geen driedimensionale personages, maar tekenen enkel eenvoudige lijnen in het landschap van de film. De uitgekiende stijl houdt de toeschouwer misschien op afstand, maar net als in een museum doet het af en toe goed om gewoon van de compositie en van de gelaatsuitdrukkingen van enkele gezichten te kunnen genieten.

Met Sandra Hüller, Caro Braun, Marisa Growaldt, Godehard Giese. Oostenrijk / Duitsland. 1u34.