Sommige films laten zich moeilijk samenvatten, en Silent Friend hoort daar zonder twijfel bij. De Hongaarse regisseur Ildikó Enyedi levert een film af die klassieke narratieve structuren grotendeels achter zich laat en de kijker meeneemt naar een wereld waarin niet de mens, maar de natuur het hoofdpersonage lijkt. Drie verschillende verhalen worden daarbij aan elkaar gelinkt door een enorme ginkgoboom in de botanische tuin van een Duitse universiteit. Personages uit verschillende tijdsvakken, die op het eerste gezicht niets met elkaar gemeen lijken te hebben, bewegen zich allemaal in de omgeving van dezelfde boom. Zo krijgt de boom door de eeuwen heen de rol van stille observator toebedeeld. Bent u nog mee?
Wetenschapper Tony (Toy Leung Chiu-wai) belandt tijdens de coronacrisis op de universiteit en komt daar door een lockdown vast te zitten, waarna hij gefascineerd raakt door de boom en deze dan maar begint te onderzoeken. Een andere verhaallijn speelt zich aan het begin van de twintigste eeuw af, waar beloftevolle studente Grete (Luna Wedler) met genderdiscriminatie te maken krijgt. In een derde verhaallijn, die zich in de jaren ’70 afspeelt, verzorgt Hannes (Enzo Brumm) de geranium van een medestudente terwijl zij op reis gaat. Alle personages interageren met de planten rondom hen, maar Enyedi toont in enkele doordachte shots ook hoe planten op hun eigen manier reageren. Wanneer een personage zijn maaginhoud naast de boom ledigt, duikt de camera ondergronds en krijgen we een blik op de wortels.
De drie verhalen spelen zich grotendeels in de universiteitsgebouwen en de botanische tuin af. Naast deze locatie is er ook een thematische link tussen de personages: ze dragen allemaal een zekere eenzaamheid met zich mee en lijken ze op zoek naar een manier om hiermee om te gaan of ervan los te komen. De verschillende tijdsvakken waarin ze zich bevinden, hebben dan weer elk hun eigen visuele stijl: zo wisselen zwart-wit, digitale beelden en pellicule elkaar af. Een stilistische keuze die uitstekend werkt, want ondanks de verschillende formaten oogt Silent Friend toch steeds als één geheel.
De verhaallijnen zijn sober uitgewerkt: verwacht als kijker geen grote plotwendingen of een traditionele spanningsopbouw. Enyedi kiest er bewust voor om de film erg langzaam te laten ontvouwen, waardoor deze iets meditatief krijgt. De keuze voor dit trage ritme sluit bijzonder goed aan bij het onderwerp: het levensritme van planten ligt namelijk heel wat lager dan wij als mensen gewoon zijn.
Dat trage ritme gecombineerd met een speelduur van tweeënhalfuur maakt van Silent Friend geen makkelijke zit. De minimalistische vertelling en onconventionele structuur zullen vele kijkers afschrikken. Bovendien is het niet makkelijk om met de personages mee te leven: ook op het vlak van karakterontwikkeling en backstory houdt Silent Friend het uiterst beperkt. Dit creëert een zekere afstand tot de personages en vraagt behoorlijk wat geduld van de kijker. Opvallend is ook dat Léa Seydoux als grootste naam op de affiche nauwelijks in beeld verschijnt: haar rol beperkt zich tot enkele videocalls met Tony.
Enyedi nodigt de kijker uit om de wereld even vanuit een ander perspectief te bekijken, waarin de mens niet centraal staat. Wie zich door het langzame ritme laat meevoeren, krijgt een opmerkelijke film te zien. Eentje die tijd vraagt, maar de aandachtige kijker beloont met een volstrekt unieke ervaring die bijblijft en aanzet om met andere ogen naar de plantenwereld te kijken.
