La Gradiva begint met een reeks analoge foto’s. Een groot Italiaans landhuis, een gezin dat in de tuin dartelt. Op deze fotomontage volgt een trein die een tunnel verlaat. We zijn op studiereis met een groep Franse jongeren en hun lerares Latijn naar Napels. De familiefoto’s behoren toe aan Toni (Colas Quignard), wiens de roots voor een deel in Napels liggen. Voor Toni is de reis naar Napels duidelijk een zoektocht naar zijn identiteit, maar er wordt weinig opgehelderd, ook als hij later het landhuis uit de foto’s bezoekt.
Review
La Gradiva
Een eindexamenreis bereidt een groep jongeren voor op een onzekere toekomst. Het klinkt misschien als een bekend verhaal, maar in haar langspeeldebuut geeft Marine Atlan het een geheel eigen invulling.
De debuutfilm van cinematograaf Marine Atlan bevat veel vertrouwde elementen uit het coming-of-age genre. Een eindexamenreis die een ongewisse toekomst inluidt, een jongen met een moeilijke thuissituatie, een schuchter meisje dat graag tekent. Toch kiest de film niet voor een voorspelbaar narratief. Een grote troef is bijvoorbeeld dat het verhaal via meerdere perspectieven wordt verteld. Toni is het hoofdpersonage, maar er zijn evengoed scènes die verteld worden door de ogen van Suzanne (het schuchtere meisje, gespeeld door Suzanne Gerin), of van de lerares Latijn (Antonia Buresi). Het resultaat is dat het verhaal aan nuance en complexiteit wint. Die twee laatste personages worden naarmate de film vordert geleidelijk uitgediept, waardoor je hun kant van het verhaal begint te begrijpen en inziet dat ze niet veel verschillen van Toni. Wat hen alledrie verbindt, is een grote onzekerheid en eenzaamheid.
Even lovenswaardig is Atlans keuze om bepaalde scènes langer te laten doorlopen dan je zou verwachten. Een voorbeeld is wanneer de klas naar een fresco gaat kijken. Wat begint als een normaal klasgesprek verzandt in een chaotische ruzie. Een doorsnee filmmaker zou aan zo’n sequentie een minuut of drie wijden, maar hier zijn het er gerust acht. In plaats van dat de scène netjes opgebouwd is, schiet het gesprek alle kanten uit, wat het des te realistischer maakt. Deze aanpak weerklinkt in de gehele film. De personages kunnen zich volop uiten zonder dat een dwingend narratief hen op de hielen zit.
Toni blijft gedurende de hele film een groot vraagteken. Zijn achtergrond en drijfveren worden opzettelijk mysterieus gehouden, en dat is iets te weinig om van hem een beklijvend personage te maken. Wel goed uitgewerkt is de relatie tussen hem en zijn beste vriend James (Mitia Capellier-Audat), waarvan het ambigu is of die platonisch of romantisch is. Toni zelf is gay, James is vermoedelijk hetero, maar er zijn veel momenten van affectie tussen de twee jongens. Atlan voelt zich niet gedwongen om hun relatie in een hokje te plaatsen, omdat het weinig verschil maakt voor de kracht van de band tussen de twee jongens. In La Gradiva blijft veel onuitgesproken, maar de menselijkheid van de personages spreekt boekdelen
Met Colas Quignard, Antonia Buresi, Mitia Capellier-Audat, Suzanne Gerin, Hadya Fofana. Frankrijk / Italië. 2u25.
