Moulin: De mens achter de verzetsheld

Moulin opent met ingekleurde archiefbeelden van de bezetting van Frankrijk, waarna regisseur László Nemes de kijker via een nachtelijke parachutelanding midden in het verhaal dropt. Jean Moulin (Gilles Lellouche) landt in het bezette Parijs, met als doel de verschillende fracties van het verzet te verenigen. Als leider van de Conseil National de la Résistance dient Moulin onder Charles De Gaulle, die op dat moment vanuit Londen de bevrijding voorbereidt. Daarvoor moet er echter eerst een einde komen aan de interne conflicten en onderlinge machtsstrijd binnen het verzet, dat de gemeenschappelijke vijand soms uit het oog lijkt te verliezen: de nazi’s.

Met een opeenvolging van nachtelijke gesprekken en geheime ontmoetingen komt de film bijzonder langzaam op gang. Als kijker vang je wel informatie op over de constante druk waaronder de verzetsleden zich bevinden, maar emotioneel betrokken raken is moeilijk. Er wordt veel verteld maar weinig getoond. Tussen deze gesprekken door doet Moulin zijn uiterste best om zijn identiteit geheim te houden. Zo neemt hij zelfs een rol als interieurarchitect voor een barones aan om de schijn van een normaal leven op te houden.

In aanloop naar een verzetsbijeenkomst loopt het echter mis. Enkele verzetsleden, onder wie Moulin, worden opgepakt en gevangengezet door de Gestapo. Die wil maar al te graag achterhalen wie de verzetsleider is die hen waardevolle informatie over de geallieerden kan bezorgen. Zo komt Moulin oog in oog te staan met Klaus Barbie (Lars Eidinger), een psychopathische Gestapochef die aanvoelt dat er met Moulin meer aan de hand is dan hij laat uitschijnen. Al gauw begint hij aan een reeks martelingen met maar één doel: Moulin breken en doen praten.

Vanaf de introductie van Barbie wordt de spanning langzaam opgedreven. Eidinger geeft zijn personage een manische energie. Telkens wanneer hij op het scherm verschijnt, hangt er gevaar in de lucht en weet je als kijker niet wat de gevangenen te wachten staat. Ook de overige nazi’s worden als ware duivels voorgesteld. Zo deinst één van hen er niet voor terug om een stuk uit het oor van een gevangene te bijten, terwijl een vrouwelijke informant door honden wordt opgejaagd en aan stukken gescheurd.

De trage opbouw werpt uiteindelijk haar vruchten af, dankzij intense vertolkingen en een reeks scènes waarin Moulin het zowel psychologisch als fysiek zwaar te verduren krijgt — gevoelige kijkers zijn gewaarschuwd. Ook de cinematografie verdient een bijzondere vermelding. De sobere beeldtaal komt vooral tijdens de vele nachtelijke taferelen tot haar recht, met een uitgekiend spel van licht en donker. Rook, mistige lichtbundels en personages die zich onder hun hoed verschuilen geven de film, samen met de bij momenten nadrukkelijk aanwezige geluidsband, iets van een noir detective.

Treffend is het moment waarop Moulin zijn medegevangenen vertelt dat hij ongetwijfeld uiteindelijk zal spreken als hij gemarteld wordt. Zo blijkt hij niet de typische held, maar iemand van vlees en bloed. Hij wil ver gaan voor het verzet, maar beseft dat hij een breekpunt heeft. Door deze kwetsbaarheid centraal te zetten, overstijgt Nemes het klassieke heldenverhaal en toont hij de mens achter de historische verzetsheld. Na de martelingen die het hoofdpersonage moet doorstaan, hint Moulin tenslotte nog op eenvoudige maar doeltreffende wijze naar de bredere gruwel van WOII. Een passend sluitstuk voor een film die langzaam op gang komt, maar uiteindelijk weet te beklijven.

Met Gilles Lellouche, Lars Eidinger, Louise Bourgoin, Marcin Czarnik, Max Warburton. Frankrijk / België. 2u10.