Al meer dan 30 jaar laten Jane Pollard en Iain Forsyth zich voor hun kunstwerken inspireren door de muziekgeschiedenis en andere vormen van populaire cultuur. Ze willen dan ook dingen creëren die even entertainend zijn en tegelijk het publiek doen nadenken. Soms gaat het om installaties, soms om performances, occasioneel wagen ze zich aan een langspeelfilm. In 2014 maakten ze bijvoorbeeld 20,000 Days on Earth, een eigenzinnig portret van Nick Cave dat biografische inzichten combineerde met fictieve elementen.
Dat doen ze opnieuw in hun tweede film Broken English, deze keer met Marianne Faithfull als centrale figuur. Het fictieve gedeelte is een overheidsinstelling, The Ministry of Not Forgetting, dat de zangeres uitnodigt om te reageren op beeldfragmenten, krantenknipsels en ander archiefmateriaal. Op die manier wil het ministerie het verkeerde beeld rechttrekken dat de buitenwereld over Faithfull heeft.
Het geeft een pakkende en verhelderende film, en de impact is des te groter omdat je weet dat Marianne Faithfull op dat moment het einde van haar leven heeft bereikt. Eind januari 2025 overleed ze ook, niet lang nadat ze voor de camera’s van Pollard en Forsyth een laatste keer een song had gebracht. We ontmoeten Pollard en Forsyth enkele maanden later op het filmfestival van Venetië, waar Broken English zijn wereldpremière beleefde.
Laten we beginnen met een simpele vraag: mogen we Broken English een documentaire noemen?
Pollard: De catalogus van Venetië omschrijft het gewoon als “non-fictie”. Dat vind ik mooi. ‘Documentaire’ is een beladen term, alsof het moet beantwoorden aan bepaalde journalistieke of objectieve vereisten. Begrijp me niet verkeerd: we zijn ook op zoek gegaan naar de waarheid. Maar niet in de vorm van een betoog.
Forsyth: Zodra je een film in een vakje stopt, creëer je verwachtingen. Er horen bepaalde regels bij een documentaire, ethische voorschriften, misschien ook verantwoordelijkheden. We voelen ons bevoorrecht dat we daar niet aan hoeven te beantwoorden. We hebben gewoon geprobeerd om de best mogelijke film te maken, zonder te denken aan genre of noemer.
Wisten jullie van bij het begin wat voor film Broken English zou worden?
Pollard: Goeie vraag. We wisten vooral wat het niet mocht worden. Maar zo gaat het altijd bij ons. We beginnen met een concept en werken dat uit. In dit geval was dat een artiest die terugblikt op haar leven. Daar is het idee voor het Ministry of Not Forgetting uit voortgevloeid.
Forsyth: Het is geen gemakkelijke manier om films te maken, want als je mensen wilt overtuigen om geld te investeren, moet je kunnen uitleggen wat je voor ogen hebt. Wij weten welke emotionele impact we willen hebben met een film, maar we kunnen niet noodzakelijk van naaldje tot draadje vertellen hoe we het gaan aanpakken. Dat is een uitdaging. Het eindpunt is onvoorspelbaar omdat je aan het begin niet weet waar je naartoe gaat.
Hoe hebben jullie Marianne Faithfull leren kennen?
Pollard: Als tiener had ik al van haar gehoord. Mijn moeder was geobsedeerd door de Rolling Stones en vader door de Beatles. En Marianne had banden met beide groepen. Ze bewoog zich in dezelfde kringen. Ik had dus een vaag idee van wie ze was. Maar ik ben pas echt naar haar muziek gaan luisteren toen Nick Cave en Warren Ellis met haar begonnen samen te werken en songs voor haar schreven. En via haar intense samenwerking met muziekproducer Hal Willner, die we zeer bewonderden.
Forsyth: Ik kende het album Broken English en ik luisterde er graag naar. Maar een echte fan van Marianne Faithfull was ik vroeger niet. Ik moest ook nog veel leren toen we met de film van start gingen.
Ze had al gezondheidsproblemen toen jullie aan de film begonnen. Hoe verliepen de opnames?
Pollard: Alle scènes met Marianne en George McKay, die de Archivaris speelt die haar archiefmateriaal voorlegt en met haar praat, hebben we begin 2022 al gedraaid. Maar de stukken met Tilda Swinton, die het hoofd van het ministerie speelt, hebben we pas begin 2025 gefilmd. Daar zat dus twee jaar tussen. Er was geen echte draaiperiode. We hebben gedraaid wanneer Marianne tijd had en zich goed genoeg voelde.
Je merkt in de film dat ze het verschrikkelijk vond dat covid haar te pakken had gekregen en zo verzwakt had. Hadden jullie de indruk dat ze ergens verbitterd was?
Pollard: Nee, nooit. Maar dat merken we keer op keer bij de grote artiesten met wie we al hebben gewerkt, van Nick Cave en Scott Walker tot Gil Scott-Heron. Ze kijken altijd vooruit. Marianne was exact hetzelfde. Het is ook de reden waarom ze zich nooit echt kwaad maakte om de misogyne manier waarop ze vaak behandeld werd.
Forsyth: Toen ze einde jaren 1970 haar album Broken English maakt en zichzelf opnieuw uitgevonden heeft, was dat vooral vanuit een houding van “Fuck ‘em. Ik geniet van mijn leven”. Dat zegt ze ook in de film.
Er is een moment in de film waarop George McKay haar vraagt of ze de donkere tijden nodig had om een goeie artiest te zijn. Waarop zij roept “Fuck no!”
Pollard: Typisch Marianne. (lacht) Ze hield ervan om te choqueren en mensen aan het lachen te brengen. Dat was het vooral. Ik vind Georges gezicht heel grappig op dat moment. Hij verwachtte dat ze “Natuurlijk” zou zeggen. Tegelijk maakte ze er graag een punt van om mythes te doorprikken.
Jullie hebben al eerder met George McKay gewerkt voor de korte film Doublethink en de tv-serie Neil Gaiman’s Likely Stories. Wat trekt jullie aan in hem?
Forsyth: George is een bijzondere acteur. We kloppen graag bij hem aan omdat hij talenten combineert die je zelden samen vindt. Hij is heel technisch en precies. Als je hem zegt waar hij moet staan, hoe hij zich moet bewegen en wat hij op welk moment moet zeggen, zal hij dat keer op keer foutloos doen. Maar hij komt ook op de set met een enorm groot hart en een grote bereidheid om te experimenteren. We hebben nooit gewerkt met iemand die zich met meer overgave in een project stort.
Pollard: Als voorbereiding moest hij een soort Universiteit van Marianne doorlopen, om altijd te weten waarover ze het had als ze een naam of een moment vermeldde. Tijdens de opnames hadden we wel contact met hem via een oortje, maar we bevonden ons aan de andere kant van de studio, zodat hij in alle intimiteit met Marianne kon praten. Op de momenten dat zij naar een beeldfragment keek, vertelden we aan George wat hij eventueel kon vragen. Het is ongelooflijk dat hij zich kon blijven concentreren.
Jullie wisten dat het risico bestond dat Marianne zou overlijden voor Broken English af was. Uiteindelijk hebben jullie net genoeg kunnen afwerken. Hoe kijk je nu naar de film?
Pollard: Ik mis haar. Enorm. Ik mis het om haar stem in ons leven te hebben. Ze was geestig. Ze was echt een goeie vriendin geworden. Ik vind het moeilijk om erover te praten. Maar we wilden haar overlijden de film niet laten beïnvloeden. Het mocht geen hoop data worden.
Forsyth: Op de laatste speech van Tilda Swinton na is dit ook de film geworden die we hadden willen maken als Marianne er wel nog was geweest. Daar zijn we heel trots op.
