Hoe is dit project ontstaan?
De eerste stap was voor mij om terug te keren naar mijn kindertijd. Uit die fragmentarische herinneringen is deze film gegroeid. Die jaren die ik daar doorbracht, mijn kindertijd, hebben me altijd met vragen achtergelaten. En met deze film heb ik een manier gevonden om ze eindelijk te verwoorden. Voor mij was het belangrijk een manier te vinden om deze vragen door te geven, ze te stellen op een manier die raakt. Maakt ons zwijgen tegenover onrecht ons medeplichtig? Waar ligt de grens tussen ethisch en onethisch? Is stelen altijd immoreel?
Zou het kind dat u ooit was zich hebben herkend in Lamia en Saeed?
Ik denk van wel. Als regisseur probeer je altijd een stukje van jezelf in elk personage te leggen, dus er zijn onvermijdelijk dingen die me aan mezelf herinneren. Ik had een leraar, een mentor, die zei: "We maken films als een vorm van therapie." En ik denk dat het maken van deze film op een bepaalde manier mijn kindertherapie was.
De meeste acteurs die op het scherm verschijnen zijn amateurs, die voor het eerst voor een camera stonden. Waarom deze keuze?
Dit is mijn eerste langspeelfilm, dus ik heb niet echt een vergelijkingspunt, maar ik wist al vroeg dat ik met niet-professionele acteurs wilde werken. Trouwens, wat betekent een professionele acteur voor een kind van negen jaar? (lacht) Ik ben sterk beïnvloed door het Italiaans neorealisme. Ik vind dat de prestaties van niet-professionele acteurs een andere impact op je hebben, dat alles wat ze je bieden rauwer aanvoelt, eerlijker. Het dringt op een intensere manier door tot je ziel. En ik hou er echt van om een gezicht voor het eerst te ontdekken. Als toeschouwer nodigt het je uit om hen te ontdekken, te verkennen. Het is een uitnodiging! Ik heb het gevoel dat niet-professionele acteurs je een frisse blik bieden op de wereld, op het personage en op de menselijke ziel. En ik voelde dat deze film dat nodig had.
Welke invloed had dat op de opnames?
Geen van de acteurs had het volledige scenario, ze kregen alleen hun eigen scène. En ik denk dat het beter zo was! Omdat ze vreemden voor elkaar zijn, weten ze niet wat er voor hen is gebeurd, weten ze niet wat er daarna zal gebeuren. Op een bepaalde manier is het alsof ze elkaar voor het eerst ontmoeten.
Geluid lijkt een hoofdrol te spelen in de film. Hoe bent u die sfeer gaan opbouwen?
Op een bepaalde manier is de hele geluidssfeer rechtstreeks in mijn geheugen gegrift. We hebben veel opnames uit die tijd gebruikt om werkelijkheid en fictie te combineren. Veel geluiden dateren werkelijk uit die periode, zoals het vogelgezang dat zelfs overeenkomt met het uur van de dag, of bepaalde explosies die echte opnames zijn van toen de Amerikanen Bagdad bombardeerden. Met het vuurwerk lijkt het wel een hels lawaai. Zelfs de feestelijke momenten, de dingen die mensen blij maken, zijn als echo's van de oorlog.
Son of Babylon van Mohamed Al Daradji uit 2009 plaatste een grootmoeder en haar kleinzoon centraal in het Irak na Saddam Hussein. Waarom heeft u voor dezelfde personages gekozen?
Dat weet ik niet. Waarschijnlijk omdat ik zelf bij mijn grootmoeder ben opgegroeid. (stilte) De mensen uit deze regio zijn zwaar gestraft door het regime. Voor mij denk ik dat het een manier was om een leegte te laten zodat de toeschouwer zich kan inbeelden wat er met de ouders van Lamia is gebeurd. Misschien wou ik dat het publiek die leegte voelt. Eerlijk gezegd weet ik het niet. Het is interessant. Het is de eerste keer dat iemand me deze vraag stelt.
Vorig jaar waren u en Kameran Hosni de eerste twee Iraakse filmmakers die werden geselecteerd voor het Festival van Cannes, en u was de eerste die een prijs ontving. Bent u optimistisch over de toekomst van de Iraakse cinema?
Er is een nieuwe generatie artiesten in opkomst, dragers van prachtige films en verhalen, maar ik twijfel nog aan de steun die ze zullen krijgen, want we hebben veel steun nodig om deze artiesten in staat te stellen hun eigen verhalen te vertellen, hun eigen films te maken en hun eigen stem te hebben. Ik ben voorzichtig optimistisch.
Hoe werd de film ontvangen in Irak?
De ontvangst was heel erg goed. Voorlopig hebben we alleen een beperkte release gedaan voor de Oscarsselectie, maar we plannen een brede release op 27 mei. Tot nu toe waren de reacties ongelooflijk warm en ongelooflijk positief. Het is de eerste keer dat Irakezen zichzelf op het scherm zien. Het is de eerste keer dat deze periode op het bioscoopscherm wordt verbeeld. Ze horen mensen dezelfde taal spreken, op dezelfde manier als zij spreken. De film werd opgenomen op dezelfde plaatsen als die welke ze dagelijks doorkruisen. Hij heeft een echte emotionele impact op hen.
De internationale sancties hebben dramatische gevolgen gehad voor de Iraakse burgerbevolking. Wat vindt u er persoonlijk van dat de film zo succesvol is in landen die een groot deel van de verantwoordelijkheid dragen voor die sancties?
Heel goede vraag. Ik ben boos op de politici en de instanties die zich meer hadden moeten bekommeren om wat dit de Irakezen aandeed. Bovenaan die lijst staat de VN, gevolgd door de Verenigde Staten en alle landen die deze maatregel hebben gesteund. Want die sancties hebben kinderen getroffen, gewone mensen. Ze hebben Saddam en zijn familie niet geraakt. En ik denk dat de film, als hij al een doel heeft, ertoe dient om het publiek te wijzen op de bruutheid van sancties en de schade die ze kunnen aanrichten. En ik hoop dat ze de volgende keer als sancties ter sprake komen, begrijpen dat geen enkele politicus erdoor geraakt zal worden, en dat de enige mensen die dat wel worden, de gewone mensen zijn die niets te maken hebben met dat spel.
Heeft de huidige wereldcontext uw film een extra dimensie gegeven?
Dat weet ik niet. Echt niet. Ik hoop dat hij aan belang zal winnen omdat hij een interessant aspect van de menselijke natuur belicht. En ik denk ook dat mensen zich bewust moeten worden van de impact van het beleid dat hun land voert, en als dat dankzij deze film gebeurt, des te beter.
