Net zoals in veel landen heeft de president ook in Italië een grotendeels begeleidende functie. Zo stelt hij onder meer de premier aan (enfin, keurt een kandidatuur goed), staat de inleiding van wetsvoorstellen toe en vertegenwoordigt Italië in het buitenland. Al zijn er ook enkele taken die mogelijk meer impact hebben. Hij heeft de macht om gratie te verlenen aan veroordeelde burgers, en hij kan geratificeerde wetten eindeloos tegenhouden door ze gewoonweg niet te ondertekenen.
La Grazia, de nieuwe film van Paolo Sorrentino (La Grande Bellezza), heeft het over een fictieve president, Mariano De Santis. De gedegen jurist is aan de laatste weken van zijn zevenjarige ambtstermijn toe, en hij zit niet goed in zijn vel. Hij voelt een loden gewicht op zijn schouders, misschien omdat hij weet dat hij de geschiedenisboeken niet meteen in zal gaan als een baanbrekende figuur. De Santis is namelijk een grotendeels passief personage, zelfs iemand die van zijn passiviteit zijn grote talent heeft gemaakt. Omdat hij altijd de gulden middenweg kiest en niet beweegt — zijn bijnaam is niet toevallig ‘gewapend beton’ — heeft hij bijvoorbeeld zes regeringscrisissen bedwongen.
Die houding heeft hem het respect van veel landgenoten opgeleverd, maar zijn eigen dochter Dorotea, die hem bijstaat in zijn werk, neemt hem geregeld op de korrel. Zij wil dat De Santis als laatste presidentiële daad nog de euthanasiewet ondertekent, een dossier dat hij als diepgelovige katholiek en persoonlijke vriend van de paus altijd voor zich uit heeft geschoven. En dan is er nog een graat die al 40 jaar scheef in zijn keel steekt: zijn geliefde echtgenote Aurora (intussen al 8 jaar overleden) heeft hem ooit bedrogen. Zijn goeie vriendin Coco Valori weet met wie maar weigert het aan hem te vertellen.
La Grazia bevat opnieuw enkele momenten die je onderhand als Sorrentismes kunt omschrijven, scènes en details die enkel en alleen in de film lijken te zitten omdat de regisseur ze fraai, geestig of opmerkelijk vindt. Een robothond, de paus op een motorfiets, de dansopvoering, de mooie en jonge Litouwse premier die duidelijk maakt dat ze meer dan een boontje heeft voor de oude De Santis, Sorrentino zou het allemaal probleemloos kunnen schrappen. Maar doet het niet.
In tegenstelling tot verschillende vorige films is de rest van het verhaal echter pakkend en minzaam geestig genoeg om die overdaad goed te maken. Zelfs Sorrentino’s patente neiging tot overesthetisering loopt deze keer niet in de weg. La Grazia is finaal een aangename en geregeld indringende reflectie op ouder worden en tot rust komen. Bovendien Sorrentino weet goed genoeg dat hij hoe dan ook een ijzersterke troef achter de hand heeft: zijn favoriete acteur Toni Servillo. Die is mateloos expressief in de hoofdrol, ook al houdt hij zijn lichaam veelal stil en blijft zijn gezicht uitgestreken. Een indrukwekkende vertolking.
La Grazia
Via een nostalgisch en lichtvoetig drama over een Italiaanse president die aan het einde van zijn ambtstermijn is gekomen, laat Paolo Sorrentino zijn geest waaien over de uitdagingen van ouder worden.
