Ik zal er maar eerlijk voor uitkomen: ik heb de jaren 1980 altijd het lelijkste decennium van mijn leven gevonden. Het lag zeker aan de gruwelijke mode van toen (epauletten, pastelkleuren, beenwarmers, poloshirts, opgepofte jassen) en aan de fake ‘Groter, Luider, Sterker’-filosofie die uit de VS kwam aangewaaid. Al heeft die afkeer voor de eighties ongetwijfeld ook te maken met feit feit dat ik toen zelf een verwarde, onbeholpen en eeuwig zoekende tiener was.
Het immens populaire Franse regisseursduo Nakache & Toledano (Intouchables) blikt met heel andere ogen terug op die tijd. Hun nieuwe film Juste une illusion duikt met het hoofd vooruit in het decennium en wordt gedreven door warme nostalgie — wat natuurlijk ook een stuk publieksvriendelijker is. Als vijftigers putten ze daarvoor gretig uit hun eigen herinneringen en ervaringen. Zo maken we kennis met een gezin dat samengesteld is uit een vader met Marokkaans-joodse roots (de achtergrond van Éric Toledano) en een moeder met Algerijns-joodse roots (de achtergrond van Olivier Nakache). Tijdens de eindgeneriek zien we trouwens flitsen uit vervlogen home videos van de beide regisseurs.
In Juste une illusion heet het gezin Nayan (eigenlijk Nayane, maar dat klinkt te maghrebijns), en net zoals de wereldeconomie verkeert het in een crisis. Vader Yves is ontslagen als kaderlid bij Moulinex maar durft het niet te vertellen aan zijn kinderen. Moeder Sandrine snakt na vele jaren als secretaresse naar werk dat haar meer uitdaagt. De spanning resulteert geregeld in vlammende ruzies. Oudste zoon Arnaud trekt het zich niet veel aan en gaat zijn eigen gang. Maar de 13-jarige Vincent ligt er wel mee in de knoop, en niet alleen omdat hij gedwongen is om de kamer te delen met zijn bazige broer. Aanvankelijk verdeelt de film de aandacht onder de verschillende karakters. Na verloop van tijd verschuift de focus steeds meer naar de jonge Vincent, en dan met name diens kalverliefde voor klasgenootje Anne-Karine.
Juste une illusion is intussen al de negende langspeelfilm van Nakache & Toledano, en ze zijn duidelijk niet van plan om te raken aan hun succesformule. Waarom zouden ze ook, want ze hebben die 100% in de vingers. Dus krijgen we een feelgoodfilm die hier en daar voorzichtig sociale thema’s aanraakt (racisme, werkloosheid, seksisme) maar altijd een grapje klaar heeft om in te grijpen voor ze het publiek slecht op hun gemak stellen. Soms zijn de gags ook echt geestig, zoals de revelatie van Chaplins The Gold Rush of de uitleg over de historische foto van Mitterrand en Kohl hand in hand. Omdat je de scenariotrucjes te veel voelt, wordt Juste une illusion nooit zo aangrijpend als had gekund, maar aan charme is er zeker geen gebrek. En de soundtrack mag er zijn.
Juste une illusion
Het duo achter onder meer Intouchables toont zich van zijn meest nostalgische kant met een zoete komedie die zich afspeelt in de jaren 1980. De hoofdfiguur is een smoorverliefde jongen van 13.
