Verdwijningen, martelingen, moorden, censuur, intimidatie, corruptie. Van films die zich afspelen tijdens een militaire dictatuur (of een ander autoritaire regering) verwacht je schrijnende beelden van allerlei soorten onrecht. In The Secret Agent, gesitueerd in 1977 en het militair regime in Brazilië als achtergrond neemt, ontbreken die elementen niet, maar je moet ze, op enkele uitzonderingen na, eerder tussen de regels zoeken.
Wat regisseur Kleber Mendonça Filho in de eerste plaats doet, is ons een blik gunnen door de ogen van de gewone mensen. Hij opent zijn film niet toevallig met zwart-witfoto’s van het dagelijkse leven en cultuur, het soort beelden die je in een historisch archief zou vinden. Daarmee raakt hij meteen al een hoofdthema aan, de impact van zo’n autoritair bewind op het geheugen, zowel persoonlijk als nationaal.
Hoofdfiguur Armando (sterke vertolking van Wagner Moura) keert terug naar zijn geboortestad Recife om de band met zijn jonge zoon te herstellen, maar ook om meer te weten te komen over zijn eigen moeder, een vrouw die ooit verdween en over wie hij nooit veel heeft geweten. Omdat hij uit de klauwen van een haatdragende miljonair (en diens huurdoders) probeert te blijven, duikt hij onder in een vluchthuis.
The Secret Agent bevat zeker de traditionele bouwstenen van een thriller, al blijft hij vooral hangen omdat Mendonça Filho een wereld creëert die even authentiek als bizar overkomt. Je ziet aan alles dat de cineast het heeft over een periode en plaats die hij goed kent, maar zijn grote krachttoer is dat hij de krankzinnige leefomgeving van een autoritaire overheid voelbaar maakt. Je hoeft zelf niet elke dag blootgesteld te zijn geweest aan dagelijkse paranoia en onderdrukking om de geschifte interne logica te snappen.
De film illustreert het door uiteenlopende genres naadloos met elkaar te verbinden, van de morbide openingsscène aan het pompstation, over de warme solidariteit tussen de vele memorabele nevenpersonages en het wervelende carnaval, tot de surrealistische grand guignol van het afgehakte been. _The Secret Agent _is onvoorspelbare en inventieve cinema met een groot hart.
The Secret Agent
Warmhartige thriller tegen de achtergrond van het militaire regime in Brazilië anno jaren 1970. Winnaar van de prijzen voor beste regie en beste acteur in Cannes.
